วันนี้ Google ปิด Imagen 4 บน Gemini API — สาม endpoint ดับพร้อมกัน และทางย้ายไม่ใช่แค่เปลี่ยนชื่อโมเดล

วันนี้ (17 ส.ค. 2026) เป็นวันที่ Google กำหนดไว้เป็น วันปิด endpoint ตระกูล Imagen 4 บน Gemini API ตามที่ประกาศล่วงหน้าใน changelog เมื่อ 15 มิ.ย. 2026 — สามโมเดลดับพร้อมกัน และหน้าเอกสาร Imagen ตอนนี้ขึ้นแบนเนอร์ตรง ๆ ว่า “This model is deprecated and will be shut down on August 17, 2026; migrate to Nano Banana for image generation.”

ข่าวนี้ไม่ใช่การเปิดตัวอะไร แต่เป็นวันหมดอายุที่โค้ดของใครหลายคนจะรู้ตัวตอนเจอ error — และประเด็นที่ทำให้มันไม่ใช่เรื่องเล็กคือ ทางย้ายที่ Google แนะนำไม่ใช่การเปลี่ยนสตริงชื่อโมเดล แต่เป็นการเปลี่ยน API surface ทั้งชุด

สาม endpoint ที่ดับวันนี้

จากหน้า deprecations ของ Gemini API โมเดลที่ถูกปิดคือ:

• imagen-4.0-generate-001
• imagen-4.0-fast-generate-001
• imagen-4.0-ultra-generate-001

ทั้งสามตัวชี้ไปที่ทางแทนเดียวกัน: gemini-3.1-flash-image — โมเดลที่เอกสารเรียกว่า generalist workhorse สำหรับงานภาพ รองรับการเจนที่ 4K, world knowledge, การเรนเดอร์ตัวอักษรที่เชื่อถือได้, ภาพอ้างอิงได้ถึง 14 ภาพ และการ ground กับ Google Search นอกจากนี้ยังมี gemini-3.1-flash-lite-image เป็นตัวเลือกที่เร็วและถูกกว่า แต่จำกัดที่ 1K และความสามารถน้อยกว่า

ข้อควรระวังเรื่องวันที่: Google เขียนกำกับไว้ในหน้าเดียวกันว่าวันที่ shutdown ที่ประกาศคือ “earliest possible dates” และจะมีการแจ้งเตือนก่อนปิดจริง — แปลว่า endpoint อาจยังตอบอยู่อีกสักพักหลังวันนี้ แต่นั่นคือ เวลายืม ไม่ใช่การต่ออายุ ถ้า production ของคุณยังเรียก imagen-4.0-* อยู่ ให้ถือว่ามันพังได้ทุกเมื่อจากวันนี้

ทำไมมันไม่ใช่การย้ายแบบ drop-in

นี่คือส่วนที่ทำให้ต้องแก้โค้ดจริง ไม่ใช่แก้ config โค้ดตัวอย่างของ Imagen ในเอกสารเรียกผ่าน:

# แบบเดิม — Imagen 4
response = client.models.generate_images(
    model='imagen-4.0-generate-001',
    prompt='...',
    config=types.GenerateImagesConfig(
        number_of_images=4,
        aspect_ratio='16:9',
        image_size='2K',
        person_generation='...',
    ),
)
for generated_image in response.generated_images:
    ...

ขณะที่เอกสาร image generation ปัจจุบันเรียกผ่าน Interactions API:

# แบบใหม่ — Gemini 3.1 Flash Image (Nano Banana)
response = client.interactions.create(
    model="gemini-3.1-flash-image",
    input="...",
)

สิ่งที่หายไปไม่ใช่แค่ชื่อเมธอด แต่คือ สัญญาทั้งชุด: generate_images() ไม่มีอีกแล้ว, GenerateImagesConfig ที่เคยคุม number_of_images (1–4), aspect_ratio, image_size (1K/2K) และ person_generation ไม่ได้ย้ายมาเป็นฟิลด์เดียวกันตรง ๆ และการวนอ่านผลผ่าน response.generated_images ก็ต้องเขียนใหม่ตามรูปแบบ response ของ Interactions API

เช็กลิสต์สำหรับทีมที่ยังไม่ย้าย:

1. grep -r "imagen-4.0" . ในทุก repo, ทุก notebook, ทุก Cloud Function และทุกไฟล์ config/env — ชื่อโมเดลมักถูกฝังเป็นสตริงในที่ที่ไม่มีใครจำ
2. หาโค้ดที่พึ่ง number_of_images เจนหลายภาพต่อหนึ่ง request — ตรรกะนี้อาจต้องกลายเป็นหลาย request
3. หาโค้ดที่พึ่ง aspect_ratio / image_size เพื่อคุมขนาดผลลัพธ์แบบตายตัว โดยเฉพาะ pipeline ที่ crop ต่อท้ายด้วยตัวเลขคงที่
4. เทียบราคาใหม่ก่อนสวิตช์ — เอกสารระบุว่า Nano Banana 2 Lite มีราคา API ต่ำกว่าตัวอื่น แต่โครงสร้างราคาต่อภาพเปลี่ยน ไม่ใช่แค่ตัวเลขเดิมย้ายบ้าน

และรอบถัดไปมาแล้ว: หน้า deprecations ระบุ gemini-2.5-flash-image มีกำหนดปิด 2 ต.ค. 2026 ให้ย้ายไป gemini-3.1-flash-image-preview ใครที่เพิ่งย้ายจาก Imagen มา 2.5-flash-image ปีก่อน มีเวลาอีกไม่ถึงสองเดือน

มุมมอง AI Curator

Google ทำถูกตามตำรา: ประกาศล่วงหน้าสองเดือน ระบุ model ID ครบ ระบุตัวแทน และแปะแบนเนอร์บนหน้าเอกสารของโมเดลที่จะตาย ปัญหาจึงไม่ใช่วิธีสื่อสาร แต่คือ จังหวะ — Imagen 4 GA ยังไม่ครบสองปี และนี่คือรุ่นที่สามในสายเดียวกันที่ถูกปิดในรอบไม่กี่ปี สำหรับคนสร้างของบน API ภาพของ Google สิ่งที่กำลังถูกสอนคือ อายุขัยของ endpoint สั้นกว่าอายุขัยของโปรดักต์ที่คุณสร้างบนมัน

บทเรียนเชิงสถาปัตยกรรมที่เราคิดว่าคุ้มกว่าตัวข่าว: ห่อผู้ให้บริการภาพไว้ใน interface ของตัวเองตั้งแต่วันแรก ฟังก์ชันเดียวที่รับ prompt + ขนาด + จำนวนภาพ แล้วคืน bytes กลับมา ทีมที่ทำแบบนี้วันนี้แก้ไฟล์เดียว ทีมที่เรียก SDK ตรงจากทุกจุดในโค้ดเบสกำลังไล่แก้สิบจุดพร้อมกัน — และนี่ไม่ใช่ over-engineering เชิงทฤษฎี เพราะรอบ 2 ต.ค. ก็อยู่ในปฏิทินแล้ว

สำหรับบริบทไทยและ SEA มีอีกมุมที่มักถูกมองข้าม: งานเจนภาพจำนวนมากในภูมิภาคนี้อยู่ในสาย content/marketing agency ที่ต่อ API ผ่าน no-code หรือสคริปต์เล็ก ๆ ที่ไม่มี CI ไม่มีการมอนิเตอร์ และไม่มีใครอ่าน changelog ของ Gemini API — งานพวกนี้จะพังเงียบ ๆ แล้วถูกค้นพบตอนลูกค้าทวงงาน ถ้าคุณดูแล pipeline แบบนั้นอยู่ วันนี้คือวันที่ควรไล่เช็ก ไม่ใช่สัปดาห์หน้า

และในทางกลับกัน มันตอกย้ำเหตุผลที่ทีมจำนวนมากเริ่มย้ายงานเจนภาพประจำวันไปรันบนเครื่องตัวเอง (ComfyUI + โมเดล open-weight): ไม่ใช่เพราะคุณภาพชนะโมเดลปิดทุกงาน แต่เพราะ โมเดลที่อยู่ในดิสก์ของคุณไม่มีวัน deprecate — ต้นทุนที่ประหยัดได้จริงบางทีไม่ใช่ค่า token แต่คือค่าแรงที่ต้องเสียไปกับการย้ายบ้านทุกสองปี

แหล่งข่าว

• Gemini API — Deprecations (รายการ model ID และวันปิด)
• Gemini API Changelog — ประกาศ deprecation เมื่อ 15 มิ.ย. 2026
• Imagen docs (มีแบนเนอร์ deprecation และโค้ดตัวอย่างแบบเดิม)
• Image generation ด้วย Gemini 3.1 Flash Image — ทางย้ายที่แนะนำ