OpenAI จะปิด GPT-4o และ GPT-4.1 บน API วันที่ 14 ม.ค. 2027 — แจ้งล่วงหน้าแค่ 3 เดือน ทั้งที่นโยบายตัวเองเขียนว่าโมเดล GA ต้องได้อย่างน้อย 6 เดือน และโมเดล fine-tune ทุกตัวปิดตามไปด้วย แต่ gpt-6-luna ที่แนะนำให้ย้ายไปยัง fine-tune ไม่ได้

เมื่อ 14 ต.ค. 2026 OpenAI เพิ่มหัวข้อ “GPT-4 series model deprecations” ในหน้า Deprecations ของ API และส่งอีเมลแจ้งนักพัฒนาที่ยังใช้งานอยู่ว่าโมเดลตระกูล GPT-4 ที่เหลือบน API จะถูก ปิดในวันที่ 14 ม.ค. 2027 และให้ย้ายทุกตัวไป gpt-6-luna

ที่ควรสังเกตมีสองเรื่อง ข้อแรกคือระยะแจ้งล่วงหน้า 3 เดือน ซึ่งสั้นกว่าที่ OpenAI เขียนไว้ด้านบนของหน้าเดียวกันว่าโมเดลที่เป็น generally available จะได้แจ้ง “อย่างน้อย 6 เดือน” ยกเว้นกรณีที่มีเหตุด้าน safety หรือ compliance ซึ่งประกาศรอบนี้ไม่ได้ระบุเหตุผลใด ๆ ข้อที่สองคือ โมเดล fine-tune บนฐานเหล่านี้ปิดพร้อมกัน แต่ gpt-6-luna ไม่รองรับ fine-tuning ทีมที่เทรนโมเดลเองไว้จึงไม่มีโมเดลที่ fine-tune ได้ให้ย้ายไป

โมเดลที่จะถูกปิด

โมเดล	snapshot	ปิดวันที่	ตัวแทนที่แนะนำ
GPT-4o	gpt-4o-2024-08-06, gpt-4o-2024-11-20	14 ม.ค. 2027	gpt-6-luna
GPT-4o mini	gpt-4o-mini-2024-07-18	14 ม.ค. 2027	gpt-6-luna
GPT-4.1	gpt-4.1-2025-04-14	14 ม.ค. 2027	gpt-6-luna
GPT-4.1 mini	gpt-4.1-mini-2025-04-14	14 ม.ค. 2027	gpt-6-luna

ตัวที่เหลือในตระกูลถูกประกาศไปก่อนแล้ว: gpt-4o-2024-05-13, gpt-4-turbo และ gpt-4.1-nano มีกำหนดปิดวันที่ 23 ต.ค. 2026 หรืออีก 8 วัน ส่วนโมเดลเสียงอย่าง gpt-4o-realtime และ gpt-4o-audio ปิด 20 ม.ค. 2027 และ gpt-4o-transcribe ปิด 26 ก.พ. 2027 เมื่อรวมกันแล้ว ต้นปี 2027 จะไม่มีโมเดล GPT-4 รุ่นใดเหลือบน API

เราตรวจหน้า Deprecations ฉบับที่ Internet Archive เก็บไว้เมื่อ 12 ต.ค. พบว่าข้อความเรื่องขั้นต่ำ 6 เดือนมีอยู่แล้ว และยังไม่มีชื่อ gpt-4o-2024-08-06 อยู่ในหน้านั้น ประกาศวันที่ 14 ต.ค. จึงเป็นการแจ้งครั้งแรก ไม่ใช่การเลื่อนกำหนดเดิมให้เร็วขึ้น

ปัญหาที่ใหญ่กว่าคือ fine-tuning

หน้าเดียวกันระบุว่า “Fine-tuned versions of these models follow the same shutdown schedule as their underlying base models” หมายความว่าโมเดล fine-tune บน gpt-4o, gpt-4o-mini หรือ gpt-4.1 ทุกตัวจะเรียกใช้ไม่ได้หลัง 14 ม.ค.

เรื่องนี้หนักขึ้นเมื่อดูประกอบกับหัวข้อ “Update to OpenAI’s self-serve fine-tuning” ที่ OpenAI ประกาศไว้ตั้งแต่ 7 พ.ค.:

• 7 พ.ค. 2026 องค์กรที่ไม่เคย fine-tune มาก่อนสร้าง job ใหม่ไม่ได้
• 2 ก.ค. 2026 องค์กรที่ไม่ได้เรียกใช้โมเดล fine-tune ใน 60 วันที่ผ่านมาสร้าง job ใหม่ไม่ได้
• 6 ม.ค. 2027 ลูกค้าเดิมที่ยังใช้อยู่ก็สร้าง job ใหม่ไม่ได้อีก

หน้าโมเดล gpt-6-luna ระบุว่า endpoint v1/fine-tuning เป็น “Not supported” ทีมที่ใช้ gpt-4o-mini แบบ fine-tune สำหรับงานจัดหมวด สกัดข้อมูล หรือคุมรูปแบบคำตอบ จึงต้องย้ายไปใช้ prompt ยาว ๆ พร้อมตัวอย่าง (few-shot) บน gpt-6-luna, structured outputs หรือ Decisions API ที่ OpenAI เปิดเบต้าเมื่อ 6 ต.ค. หรือย้ายไปผู้ให้บริการอื่น

เรื่องราคา: ส่วนใหญ่ถูกลง

ราคา Standard ต่อ 1 ล้านโทเคนจากหน้า pricing:

• gpt-4o $2.50 / $10.00 → gpt-6-luna $0.10 / $0.50
• gpt-4.1 $2.00 / $8.00 → $0.10 / $0.50
• gpt-4o-mini $0.15 / $0.60 → $0.10 / $0.50 (ถูกลงเล็กน้อย)

gpt-6-luna มี context 1.05M โทเคน แต่ถ้า prompt ยาวเกิน 272K ราคา input จะเป็น 2 เท่าและ output 1.5 เท่าทั้ง request และเป็นโมเดลแบบ reasoning ที่ค่าเริ่มต้นคือ medium ใครที่ย้ายจาก gpt-4o-mini ควรตั้ง reasoning.effort เป็น none หรือ low ไม่อย่างนั้น reasoning token อาจทำให้ค่าใช้จ่ายและ latency สูงกว่าเดิม นอกจากนี้ Chat Completions ของ Luna เรียก function ได้เฉพาะเมื่อตั้ง reasoning_effort เป็น none ถ้าต้องการ reasoning ร่วมกับ tool ต้องใช้ Responses API

OpenAI ให้เช็กกำหนดปิดในโค้ดได้ผ่าน GET /v1/models โดยดูฟิลด์ shutdown_date ของแต่ละโมเดล ควรเพิ่มการตรวจนี้ใน CI หรือระบบ monitoring

มุมมอง AI Curator

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ OpenAI ปิดโมเดลอายุสองปี ซึ่งเป็นเรื่องปกติ ปัญหาคือ นโยบายที่เขียนไว้เองบนหน้าเดียวกันไม่ได้ถูกใช้ และไม่มีคำอธิบาย gpt-4o กับ gpt-4.1 เป็นโมเดล GA ชัดเจน (gpt-4o เคยเป็นค่าเริ่มต้นของ ChatGPT) จึงควรได้ 6 เดือนตามที่ OpenAI สัญญาไว้ การแจ้ง 3 เดือนโดยไม่บอกเหตุผล ทำให้ข้อความ “at least 6 months” กลายเป็นเพียงความตั้งใจ ไม่ใช่สิ่งที่นำไปวางแผนได้ ทีมที่ทำสัญญาหรือวางแผนระบบโดยอิงตัวเลขนี้ควรเผื่อเวลาไว้น้อยลงครึ่งหนึ่ง

คนที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดคือทีมที่ fine-tune ไว้ ในไทยและอาเซียนมีหลายระบบที่ใช้ gpt-4o-mini แบบ fine-tune เพื่อให้ตอบภาษาไทยได้ตรงรูปแบบ ทั้งแชตบอตบริการลูกค้า งานจัดหมวดเอกสาร และงาน OCR หลังประมวลผล เมื่อ OpenAI ทยอยปิด self-serve fine-tuning มาตั้งแต่ พ.ค. และตอนนี้ปิดโมเดลฐานด้วย แนวทางของ OpenAI ก็ชัดแล้วว่าจะไม่ให้ลูกค้าทั่วไปปรับน้ำหนักโมเดลเองอีก ใครที่ยังต้องการ fine-tune ควรพิจารณา LoRA บนโมเดล open-weight ที่ควบคุมวงจรชีวิตเองได้ ส่วนใครที่ย้ายไป gpt-6-luna ควรสร้างชุด eval จาก traffic จริงตอนนี้ แล้ววัดว่า few-shot ชดเชยสิ่งที่ fine-tune เคยให้ได้หรือไม่ ก่อนถึงกลางเดือนมกราคม

---

แหล่งข่าว

• OpenAI API — Deprecations (หัวข้อ 2026-10-14: GPT-4 series model deprecations)
• OpenAI API — GPT-6 Luna model page
• OpenAI API — Pricing
• Internet Archive — หน้า Deprecations ฉบับ 12 ต.ค. 2026