EU AI Act ยังไม่แตะใคร — Digital Omnibus เลื่อน high-risk deadline ไม่ลงตัว, trilogue รอบหน้า 13 พ.ค. ก่อน hard deadline 2 ส.ค.
ในช่วงที่ทุกคนสนใจกระแส GPT-5.5, Claude Opus 4.7, Gemini 3 — ที่บรัสเซลส์มีเรื่องสำคัญที่กำลังเดินอยู่เงียบ ๆ และจะมีผลกับทุกบริษัทที่ทำ AI ในยุโรป (รวมถึงบริษัทไทยที่ขาย AI ให้ลูกค้า EU): EU AI Act high-risk obligations มี deadline เป็นทางการที่ 2 สิงหาคม 2026 และตอนนี้ความพยายามเลื่อนกำลังติดขัด
วันที่ 28 เมษายน 2026 ผ่านมา trilogue รอบสอง ระหว่าง European Parliament, Council of the EU, และ European Commission ปิดประชุมโดย ไม่สามารถตกลงเรื่อง Digital Omnibus on AI ได้ — โดย Omnibus นี้คือชุดแก้ไขที่ Commission เสนอเมื่อ 19 พฤศจิกายน 2025 เพื่อเลื่อน deadline ของ high-risk AI obligations จาก 2 สิงหาคม 2026 ไปเป็น 2 ธันวาคม 2027 เพื่อให้ภาคอุตสาหกรรมมีเวลาเตรียมความพร้อมมากขึ้น
trilogue รอบที่สามถูกนัดในวันที่ 13 พฤษภาคม 2026 — เป็นโอกาสสุดท้ายก่อนเข้าสู่ช่วงปิดสมัยประชุมและก่อนถึง deadline เดิม
ถ้าตกลงไม่ได้ จะเกิดอะไรขึ้น
ถ้า Digital Omnibus ไม่ผ่านอย่างเป็นทางการก่อน 2 สิงหาคม 2026:
- High-risk AI obligations ของ AI Act จะมีผลตามตารางเดิม
- บริษัทใด ๆ ที่ deploy AI ใน high-risk use case (HR screening, credit scoring, biometric ID, education ranking, law enforcement, critical infrastructure ฯลฯ) ต้องปฏิบัติตามทุกข้อ — risk management system, data governance, transparency, human oversight, robustness, cybersecurity, post-market monitoring
- GPAI model providers จะเข้าสู่ enforcement phase ของ Commission พอดี (มีผล 2 สิงหาคม 2026 แต่ Commission ให้ adjustment period 1 ปีก่อนใช้อำนาจ supervision/enforcement)
- AI regulatory sandbox ระดับชาติต้องมีอย่างน้อย 1 แห่งในทุกประเทศสมาชิกตาม Article 57 ภายใน 2 สิงหาคม 2026
ทำไม Omnibus ถึง stuck
ความเห็นต่างหลักอยู่ที่ “เลื่อนเท่าไหร่และเลื่อนอะไรบ้าง”:
- Commission ดันเลื่อนเต็มที่ — high-risk ทั้ง stack ไป 2027 เพราะภาคอุตสาหกรรมร้องว่ายังไม่พร้อม โดยเฉพาะเรื่อง harmonised standards ที่ยังไม่มี
- Parliament ฝั่งเสรีนิยมและฝ่ายซ้ายไม่อยากเลื่อน เพราะมองว่าเป็นการเปิดช่องให้บริษัทใหญ่หลีกเลี่ยง — โดยเฉพาะหลังเหตุการณ์ Mythos ของ Anthropic ที่ทำให้ทุกคนตื่นเรื่อง AI risk รุนแรงอีกรอบ
- Council แบ่งฝักฝ่าย — ฝรั่งเศส อิตาลี โปแลนด์ ฮังการี เอนเลื่อน, สวีเดน เนเธอร์แลนด์ ฟินแลนด์ เอนไม่เลื่อนหรือเลื่อนแค่บางมาตรา
ผลกระทบกับบริษัทไทย
หลายคนคิดว่า EU AI Act ไม่เกี่ยวกับเรา แต่ถ้าธุรกิจเข้าข่ายข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ — ต้องเริ่มเตรียมตัวตั้งแต่วันนี้:
- ขาย SaaS/AI product ให้ลูกค้าใน EU — ถ้า output ถูกใช้ใน EU จะอยู่ในขอบเขต extraterritorial ของ AI Act
- เป็น downstream developer ที่ใช้ GPAI model (Llama, Mistral, Qwen, Gemma, GPT, Claude) เพื่อให้บริการลูกค้า EU — มี documentation obligation ทันที
- ทำ HR tech, fintech credit scoring, edtech ranking ที่มี user EU แม้เพียงคนเดียว — เป็น high-risk เต็มข้อ
- มีพนักงาน/พาร์ทเนอร์อยู่ใน EU ที่ใช้ AI ภายใน — ต้องมี AI literacy training ตาม Article 4 (มีผลตั้งแต่ 2 กุมภาพันธ์ 2025 แล้ว)
ตัวเลขคร่าว ๆ จาก compliance consulting ใน EU: บริษัท SaaS กลาง ๆ ที่เข้าข่าย high-risk จะมีค่าใช้จ่าย initial compliance ประมาณ €500K-€2M และค่า ongoing audit ปีละ €100K-€500K
มุมมอง AI Curator
EU AI Act เป็นกฎหมาย AI ฉบับแรกของโลกที่มี enforcement teeth จริง — และไม่ว่าผลของ trilogue 13 พฤษภาคมจะเป็นอย่างไร โครงสร้าง compliance ที่บริษัทต้องสร้างยังเหมือนเดิม แค่จะถูก enforce เมื่อไหร่เท่านั้น
สำหรับสตาร์ตอัปและองค์กรไทย มีสามอย่างที่ควรทำสัปดาห์นี้ ไม่ว่าผล trilogue จะออกมาทางไหน:
หนึ่ง — แมป AI use case ของคุณกับ risk tier ของ AI Act ทันที — ใช้ Annex III เป็น checklist (HR, credit, biometric, education, critical infra, law enforcement, migration, justice) ถ้าไม่เข้า high-risk ก็โล่งใจได้ครึ่งหนึ่ง ถ้าเข้า — ต้องเริ่มเก็บ technical documentation ตามแบบ Annex IV ทันที เพราะข้อมูลที่ต้องเก็บย้อนหลังไม่ได้
สอง — ติดตามว่า Thailand AI Act ที่กำลังร่างจะเลือก reference framework ไหน — มีสัญญาณว่าจะคล้าย EU AI Act 70-80% (risk-based, prohibited practices, high-risk obligations, GPAI) ดังนั้นการเตรียม EU compliance วันนี้ = ครึ่งทางของการเตรียม Thai compliance ปีหน้า
สาม — อย่ารอ harmonised standard ออกครบก่อน เพราะแม้ Omnibus เลื่อน enforcement ไป 2027 ก็ยังต้องมีระบบ risk management, data governance, oversight ให้พร้อม โครงสร้างพวกนี้ใช้เวลา 6-12 เดือนกว่าจะ install ในองค์กร — เริ่มสายไปแล้วถ้าเริ่มหลัง trilogue
ภาพใหญ่: เรากำลังเข้าสู่ยุคที่ “AI compliance” จะกลายเป็น cost line item ที่จับต้องได้ในงบประมาณบริษัท — เหมือน GDPR ในปี 2018 — ใครเตรียมตัวก่อนได้เปรียบทั้งเรื่อง cost และ go-to-market ใน EU
แหล่งข่าว
อ่านเพิ่มในหมวด นโยบายและกฎหมาย
Anthropic ขยายลายน้ำข้อความไปยัง Claude รุ่นเก่าอีก 4 รุ่น แต่บน Opus 4.6 และ Sonnet 4.6 แค่ปรับ temperature ลายน้ำก็ไม่ทำงาน
อีเมลถึงลูกค้า API ตามรายงานของ The Decoder ระบุว่า Anthropic จะใส่ลายน้ำให้ Mythos 5, Opus 4.7, Opus 4.6 และ Sonnet 4.6 แต่สองรุ่นหลังทำงานเฉพาะเมื่อพารามิเตอร์สุ่มเป็นค่าเริ่มต้น ขณะที่หน้าเอกสารทางการยังไม่แสดงการรองรับและไม่พูดถึงเงื่อนไขนี้
OpenAI จะนำเซสชัน Daybreak Blue ไปเทรนโมเดลตั้งแต่ 29 พ.ย. แม้ปิดการแชร์ข้อมูลไว้ ก่อนส่งอีเมลขอโทษและสัญญาว่าจะมีตัวเลือกแยก
OpenAI แจ้งสมาชิก Trusted Access ว่าจะใช้ข้อมูลเซสชัน Daybreak Blue เทรนโมเดลตั้งแต่ 29 พ.ย. แม้เคยปิดการแชร์ไว้ หลังถูกต้าน อีเมลฉบับที่สองขอโทษและสัญญาว่าจะมีตัวเลือกไม่เข้าร่วมแยกต่างหาก แต่เซสชันที่ถูกตั้งธงยังอาจถูกใช้เพื่อความปลอดภัย
OpenAI รื้อ Model Spec เป็น 5 คุณค่าหลัก — เลิกเรียกว่า the assistant ตัดกฎสไตล์ส่วนใหญ่ และสั่งให้ถือผลข้างเคียงเป็นของจริงแม้อยู่ใน eval
Model Spec ฉบับ 29 ต.ค. จัดโครงใหม่เป็น 5 คุณค่า เพิ่มหมวดการใช้บริบทและความจำ และหลักการรองรับการกำกับโดยมนุษย์ ขณะที่กฎสไตล์ส่วนใหญ่ รวมถึงหัวข้อ Markdown ถูกนำออก OpenAI ยังยอมรับว่าโมเดลที่ใช้งานจริงยังไม่ตรงตามเอกสารทั้งหมด