EU บรรลุข้อตกลง Digital Omnibus VII — เลื่อน high-risk AI rule ของ AI Act ไป ธ.ค. 2027 / ส.ค. 2028, เพิ่ม ban CSAM-AI + nudification, ลด grace period transparency เหลือ 3 เดือน

วันที่ 7 พ.ค. 2026 ตี 4:30 ที่ Brussels — หลัง trilogue ที่ลากยาวข้ามคืน — Council of the EU กับ European Parliament บรรลุ provisional agreement บน Digital Omnibus VII ซึ่งเป็นชุดแก้ไข EU AI Act ที่ใหญ่ที่สุดตั้งแต่ผ่านในปี 2024

ดีลนี้สำคัญเพราะ deadline เดิมของ AI Act คือ 2 ส.ค. 2026 — ถ้าไม่ผ่าน formal adoption ก่อนวันนั้น obligation ทั้งหมดจะ kick in โดยที่หลายข้อยังไม่พร้อม (ทั้งฝั่งบริษัทและฝั่ง regulator) — Council/Parliament จึงต้องรีบ

ใจกลางของดีล — เลื่อน High-Risk obligation

การเปลี่ยนแปลงสำคัญที่สุดคือ เลื่อน high-risk AI rule ออกไป:

• 2 ธันวาคม 2027 — สำหรับ standalone high-risk AI system
• 2 สิงหาคม 2028 — สำหรับ high-risk AI system ที่ embedded ใน regulated product (เช่น medical device, machinery)

นี่ให้ compliance team เพิ่มเวลา 16 เดือน สำหรับ standalone และ 12 เดือน สำหรับ embedded — Lewis Silkin (UK law firm) บอกว่า “breathing space ที่จริงและ welcome — ให้บริษัทสร้างโปรแกรมที่ work จริง ๆ แทนที่จะ throw together ให้ทัน arbitrary deadline”

บัญญัติใหม่ที่ Parliament ผลักเข้ามา

มีหนึ่งเรื่องที่ Parliament push เพิ่มจาก Commission proposal และผ่านเข้าตัวบท — Article 5 prohibition ใหม่ สำหรับ:

• AI tool ที่สร้าง non-consensual sexual content (nudification tool)
• AI ที่สร้าง child sexual abuse material (CSAM)

Lewis Silkin วิเคราะห์ว่านี่เป็น signal สำคัญ — “เมื่อ legislator เห็น vehicle ที่จะใส่บัญญัติใหม่ พวกเขาจะใช้มัน — business ควรคาดเดาว่าจะมีอีก”

มาตรฐาน ‘strict necessity’ สำหรับ process special category personal data (race, health, sexual orientation) เพื่อ bias detection ก็ถูก reinstate — Commission พยายามจะ loosen แต่ Parliament ไม่ยอม

ผ่อนคลายให้ธุรกิจกลาง

• SME exemption (technical documentation แบบ simplified) ขยายไปถึง small mid-cap (SMC) — บริษัทไม่เกิน 500 พนักงาน
• Regulatory sandbox — deadline ที่ member state ต้องตั้ง sandbox เลื่อนเป็น 2 ส.ค. 2027 (เพิ่ม 1 ปี)
• Grace period transparency requirement ของ AI-generated content ลดจาก 6 เดือนเหลือ 3 เดือน — deadline ใหม่ 2 ธ.ค. 2026 — ฝั่งนี้เข้มงวดขึ้น ไม่ผ่อน

AI Office — อำนาจกำกับขยาย แต่ไม่หมด

ดีล clarify ว่า AI Office ของ Commission มี supervisory competence เหนือ AI system ที่ build บน general-purpose AI model เมื่อ provider เดียวกัน develop ทั้ง model และ system

แต่ national authority ยังคุม domain เฉพาะ:

• Law enforcement
• Border management
• Judicial authority
• Financial institution

การ untangle กับ sectoral law

ปัญหา drafting ที่ยากที่สุดในรอบนี้คือ overlap ระหว่าง AI Act กับ sector-specific legislation (Machinery Regulation, medical device rule)

• Machinery Regulation ได้ full exemption จาก AI Act direct applicability — แทนด้วยให้ Commission adopt delegated act เพิ่ม health/safety requirement
• Commission ต้อง publish guidance ช่วย operator ของ high-risk AI system ใน regulated sector ไม่ต้อง duplicate compliance

ขั้นตอนต่อไป

• มิถุนายน 2026 — formal adoption โดย Council + Parliament
• กรกฎาคม 2026 — แปล + publish ใน Official Journal — กฎหมายมีผลใน 3 วัน
• 2 สิงหาคม 2026 — deadline เดิมของ AI Act ส่วนทั่วไป (ที่ไม่ได้ delay) จะเริ่มใช้

มุมมอง AI Curator

ดีลนี้ไม่ใช่ “ผ่อน” — เป็น calibration ที่ไม่ได้ปฏิรูปโครงสร้าง — Lewis Silkin สรุปไว้ว่า “architecture ของ legislation ยังคงอยู่ — ที่เปลี่ยนคือ timeline”

แต่ที่น่าสนใจในเชิง strategic คือ Mario Draghi report ก.ย. 2024 ที่อ้างใน press release — บอกว่า productivity gap ระหว่าง EU กับ US ส่วนใหญ่อธิบายด้วย tech sector — และ “มีเพียง 4 ใน 50 บริษัท tech ใหญ่สุดในโลกที่เป็น European”

EU ตระหนักแล้วว่า AI = second window ที่จะปิด gap นั้น — แต่จะปิด gap ได้ต้อง rule ที่บริษัท comply ได้จริง — ไม่ใช่ rule ที่ใช้แต่ภาษากฎหมายแล้วบริษัท startup ตัดสินใจไป Delaware/UAE

สำหรับ บริษัทไทย/SEA ที่ส่งของไปยุโรป — จับ 3 จุดสำคัญ:

1. High-risk AI ของคุณมีเวลาเพิ่ม 16 เดือน — แต่ deadline transparency (watermark, AI-generated content disclosure) เข้มขึ้น = ต้องจัดการก่อน 2 ธ.ค. 2026
2. CSAM/nudification ban — ใครทำ image generation/edit tool ส่งยุโรป ต้องตรวจ filter ตั้งแต่วันที่กฎมีผล — ไม่ใช่ wait-and-see
3. AI Office vs national authority split — ถ้า model ของคุณเป็น GPAI (เช่น use foundation model) authority อยู่ที่ Brussels — ถ้าเป็น downstream system ใน finance/law enforcement authority อยู่ที่ประเทศนั้น — กลยุทธ์ engagement จึงต้องแยก

US/EU ทาง regulatory diverge ต่อเนื่อง — US ไป innovation-first + state-level patchwork, EU ไป product safety + fundamental right — บริษัท global ต้อง maintain 2 compliance program ขนาน — สำหรับไทยที่ตอนนี้ยังไม่มี AI Act ของตัวเอง — บทเรียนคือ อย่าเลือกฝั่ง EU vs US ก่อนคุยกับลูกค้า — แต่ต้องสร้าง infra ให้ swap policy bundle ได้ตามตลาด

แหล่งข่าว

• Council of the EU — Artificial intelligence: Council and Parliament agree to simplify and streamline rules
• Lewis Silkin — The Council and Parliament agree to slim down and delay parts of the EU AI Act
• Tech Policy Press — What the EU AI Omnibus Deal Changes
• European Commission — Press release on AI Omnibus deal