NPCSC จีนเผย Legislative Plan 2026 — AI อยู่ใน 'unenumerated research project' ยังไม่เลื่อนเป็น scheduled bill, สวนทาง EU AI Act ที่กำลังผ่อนปรนกฎ

วันจันทร์ที่ 11 พ.ค. 2026 ตามเวลา US (เช้าวันอังคารที่ 12 ตามเวลาไทย) NPC Observer — เว็บไซต์วิจัยกฎหมายของจีนที่ดำเนินการโดย Changhao Wei — เผยแพร่บทวิเคราะห์ฉบับเต็มของ Legislative Work Plan 2026 ของ NPCSC (Standing Committee of the National People’s Congress) ซึ่งเป็น quasi-parliamentary body ที่ออกกฎหมายระดับชาติของจีนระหว่างสมัยประชุม NPC

ประเด็นที่นักลงทุน AI และ policy analyst ทั่วเอเชียควรอ่านให้ละเอียด: AI ไม่ถูกบรรจุในตาราง scheduled bill ปี 2026

แผนปี 2026 มีอะไร

ตามรายงาน NPC Observer:

• 34 bills ถูก schedule สำหรับ review ในปี 2026 (15 ตัวที่ยังค้างจากปีก่อน + 19 ตัวใหม่ที่จะ initial review)
• 22 backup projects ที่อาจมีโอกาสเลื่อนขึ้นมาในปีนี้ถ้า priority เปลี่ยน
• หัวข้อหลักของแผน 2026: economic/financial regulation, social welfare, criminal justice, environmental protection

ในกลุ่ม “new laws” ที่จะเข้า initial review มี: Finance Law, Anti-Transnational Corruption Law, Overseas Chinese Rights Protection Law, Industrial Workforce Development Law

ใน amendment/revision มี: People’s Bank of China Law, Tax Collection Administration Law, Criminal Procedure Law, Teachers Law, Road Traffic Safety Law, Renewable Energy Law, Urban Real Estate Administration Law

AI อยู่ไหน

ในส่วน “potential unenumerated projects” — กลุ่มหัวข้อที่ NPCSC จะ “research” แต่ ไม่ schedule review ในปี 2026 — มีข้อความ:

“legislative projects on issues such as the fiscal and taxation system, agricultural support and promotion, governance of online violence, and the healthy development of artificial intelligence.”

แปลตรง ๆ: AI อยู่ในกลุ่ม research project เดียวกันกับ “agricultural support” — ไม่ใช่ priority สำหรับ formal legislative review ในปีนี้ จีนยังไม่มี standalone AI Law ที่เทียบเคียงกับ EU AI Act — สิ่งที่มีตอนนี้คือชุดของ administrative regulation (generative AI service measure 2023, recommendation algorithm regulation 2022, deep synthesis regulation 2023) ที่ออกโดย CAC (Cyberspace Administration of China) ไม่ใช่ NPC

เทียบกับ EU AI Act

วันที่ 7 พ.ค. 2026 Council presidency และ European Parliament negotiators บรรลุข้อตกลง trilogue ที่จะ delay การบังคับใช้กฎ high-risk AI ออกไป 16 เดือน จาก timeline เดิม — Commission ตัดสินใจว่ายังไม่ confirm “standards and tools” ที่จำเป็นจริง ๆ ในมือเลย ทำให้บังคับใช้ก่อนกำหนดอาจ damage industry มากกว่า benefit

จับคู่กันแล้วเหตุการณ์ใน 1 สัปดาห์เดียวสะท้อนภาพ:

ภูมิภาค	move	timeline
EU	Trilogue agreement ให้ delay high-risk AI rule	16 เดือน
China	AI bill ไม่ scheduled, ยังเป็นแค่ research project	≥ 1 ปี
US (Trump admin)	สั่ง federal agency stop ใช้ Anthropic Claude (Mythos episode), แต่ไม่มี standalone AI law	สถานะ EO เป็นหลัก

2 มหาอำนาจ AI หลัก พร้อมใจกันผ่อนคันเร่ง การออกกฎปี 2026

ทำไมจีนเลื่อน

NPC Observer ตั้งข้อสังเกตว่า bills ที่ “ค้าง” ในระบบจีนมักจะใช้เวลา 2-5 ปี กว่าจะผ่าน — ตัวอย่าง Financial Stability Law, Enterprise Bankruptcy Law revision ก็ค้างมาหลายปี ดังนั้นการที่ AI ยังไม่อยู่ในตาราง ไม่ใช่เรื่องเร่งด่วน

แต่มีเหตุผลทางการเมืองที่น่าจะอธิบายการเลื่อนได้:

1. AI Plus initiative ของรัฐบาลจีนตั้ง goal ให้ AI penetration 90% ในอุตสาหกรรม core ภายในปี 2030 — กฎที่ออกเร็วเกินไปอาจขัด competitiveness ของ champion อย่าง DeepSeek, Moonshot, Z.ai
2. China ปล่อยให้ CAC + Ministry of Industry and Information Technology ออก administrative measure (ที่แก้/เปลี่ยนได้เร็วกว่า law ของ NPCSC) ทำให้ flexibility เหนือกว่า EU
3. ความขัดแย้งกับ US เรื่อง chip + model export = ไม่ใช่จังหวะที่จีนอยากให้กฎภายในประเทศมาเป็น constraint เพิ่ม

มุมมอง AI Curator

นี่คือสัญญาณ policy สำคัญที่ไทยและ SEA ควรอ่าน 3 มุม:

หนึ่ง — ช่วงเวลา arbitrage ทาง regulation กำลังเปิด ถ้า EU delay 16 เดือน, จีนยังไม่ออก standalone AI law, US รัฐแต่ละรัฐยังไม่ unified — ปี 2026-2027 คือช่วงที่ บริษัท AI ในเอเชีย สามารถ ship product ที่ regulatory environment ยังไม่ตึงเท่าที่หลายคนกลัวเมื่อปี 2024 บริษัทไทยที่กลัว AI Act ยุโรปจน paralyze ตัวเองอยู่ตอนนี้ ลองทบทวน — window ยังเปิดอยู่อีก 1.5 ปี ใช้มันทำ launch ที่ตามปกติคงไม่กล้า ดีกว่าเฝ้ารอกฎที่อาจไม่บังคับใช้ตามเวลา

สอง — ASEAN AI guideline ของไทย ควรเร่ง finalize ก่อน external pressure มา ถ้าจีนและ EU ยังไม่ออก standalone law นี่คือจังหวะที่ ASEAN — โดยเฉพาะ Thailand depa + กระทรวงดีอี — ควร finalize ASEAN Guide on AI Governance and Ethics 2.0 ที่ค้างมาตั้งแต่ปี 2024 ถ้าออกในปี 2026 ขณะที่ 2 มหาอำนาจยังเลื่อน ASEAN จะมี first mover advantage ในการ shape regional framework แต่ถ้าปล่อยให้ EU AI Act ผ่านก่อนแล้วค่อยตาม — เราจะถูก force นำ EU rule มาใช้แบบไม่มีต่อรอง

สาม — Thai AI startup ที่ target ตลาดจีน ควร ride window นี้ Cyberspace Administration of China ยังไม่มี standalone AI law ที่จะ require เปิด weight ให้รัฐ จีนรอ “healthy development” framework ก่อนค่อยมา regulation strict — แปลว่า Thai startup ที่อยาก deploy chatbot/agent ในจีนผ่าน partnership กับ Tencent/Alibaba ตอนนี้มี window 12-18 เดือนที่ entry barrier ไม่สูงเท่ายุค post-AI Law ตัวอย่าง deal ที่เพิ่งเซ็น เช่น Moonshot AI + Meituan แสดงให้เห็นว่า capital ยังไหลง่ายอยู่

อย่างไรก็ตาม — การที่จีนยัง “research” AI law ไม่ได้แปลว่าไม่มีกฎเลย CAC measure ปัจจุบันยังครอบคลุม content moderation, registry ของ model, real-name verification ไว้แล้ว Window ที่เปิดคือ standalone framework-level — ไม่ใช่ zero regulation

---

แหล่งข่าว:

• China’s National Legislature Releases 2026 Legislative Plan — NPC Observer (11 พ.ค. 2026)
• Artificial Intelligence: Council and Parliament agree to simplify and streamline rules — Consilium (7 พ.ค. 2026)