EU เผยแพร่ Code of Practice ฉบับสมบูรณ์ บังคับติดป้าย 'เนื้อหาที่สร้างด้วย AI' — นับถอยหลังเส้นตาย 2 สิงหาคม 2026

เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2026 คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) เผยแพร่ Code of Practice ฉบับสมบูรณ์ ว่าด้วยการทำเครื่องหมาย (marking) และการติดป้าย (labelling) เนื้อหาที่สร้างด้วย AI ถือเป็นหมุดหมายสำคัญก่อนถึงเส้นตายที่ข้อบังคับด้านความโปร่งใสตาม EU AI Act จะมีผลบังคับใช้จริงในวันที่ 2 สิงหาคม 2026

Code นี้เป็นแนวปฏิบัติแบบ สมัครใจ ที่วางขั้นตอนเชิงปฏิบัติให้ทั้งผู้ให้บริการ (providers) และผู้นำไปใช้ (deployers) ระบบ generative AI เตรียมพร้อมปฏิบัติตามมาตรา 50 ของ AI Act ซึ่งจะกลายเป็นกฎหมายที่บังคับใช้ได้ในอีกไม่ถึงสองเดือน

Code กำหนดอะไรบ้าง

เนื้อหาแบ่งเป็นสองส่วนหลัก ส่วนแรกว่าด้วยกฎการ ทำเครื่องหมายและตรวจจับ เนื้อหา AI ซึ่งใช้กับผู้ให้บริการระบบ generative AI โดยตรง — เช่น การฝังสัญญาณในไฟล์ภาพ เสียง วิดีโอ หรือข้อความ เพื่อให้ระบบอื่นตรวจจับได้ว่าเป็นผลผลิตของ AI

ส่วนที่สองว่าด้วยการ ติดป้าย deepfake และข้อความที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI ในเรื่อง “ที่เป็นประโยชน์สาธารณะ” (matters of public interest) ซึ่งใช้กับผู้นำไปใช้ จากวันที่ 2 สิงหาคมเป็นต้นไป AI Act จะกำหนดว่า deepfake และข้อความ AI เรื่องสาธารณะต้องติดป้ายชัดเจน และผู้ใช้ต้องได้รับแจ้งเมื่อกำลังโต้ตอบกับ ระบบ AI เชิงโต้ตอบ เช่น แชตบอต

คณะกรรมาธิการยังออก ชุดไอคอนมาตรฐานของ EU สำหรับติดป้ายเนื้อหา AI พร้อมกระบวนการให้บริษัทลงนามรับ Code ดังกล่าวเพื่อแสดงความสมัครใจปฏิบัติตามล่วงหน้า

ทำไม “สมัครใจ” ถึงสำคัญ

แม้ Code จะเป็นแนวปฏิบัติสมัครใจ แต่มันทำหน้าที่เป็น “ทางลัดสู่การปฏิบัติตามกฎหมาย” — บริษัทที่ลงนามและทำตามจะถือว่ามีหลักฐานความตั้งใจปฏิบัติตามข้อบังคับที่กำลังจะบังคับใช้ ขณะที่บริษัทที่เพิกเฉยจะต้องพิสูจน์การปฏิบัติตามมาตรา 50 ด้วยตัวเองเมื่อถึงเส้นตาย ตรรกะนี้คล้ายกับ Code of Practice ฉบับ GPAI (โมเดลเอนกประสงค์) ที่ EU ใช้ก่อนหน้านี้

อย่างไรก็ตามมีความเคลื่อนไหวคู่ขนานที่ควรจับตา ก่อนหน้านี้คณะกรรมาธิการเสนอ เลื่อน เส้นตายการปฏิบัติตามสำหรับระบบ AI ความเสี่ยงสูง (high-risk) บางส่วนออกไป สะท้อนแรงกดดันจากภาคอุตสาหกรรมที่กังวลเรื่องความพร้อม แต่เส้นตายเรื่องความโปร่งใส 2 สิงหาคมยังคงเดิม

มุมมอง AI Curator

แม้กฎนี้จะเป็นของ EU แต่ผลกระทบข้ามพรมแดนมาถึงผู้สร้างคอนเทนต์และนักพัฒนาไทยอย่างเลี่ยงไม่ได้ ใครก็ตามที่ให้บริการหรือเผยแพร่เนื้อหา AI เข้าถึงผู้ใช้ในยุโรป — ไม่ว่าจะเป็นเอเจนซีโฆษณา ครีเอเตอร์ หรือสตาร์ตอัป SaaS — ต้องเริ่มคิดเรื่องการฝังลายน้ำและติดป้ายตั้งแต่วันนี้ เพราะนี่คือรูปแบบ “Brussels Effect” ที่มาตรฐาน EU มักกลายเป็นมาตรฐานโลกโดยปริยาย เหมือนที่ GDPR เคยทำกับเรื่องข้อมูลส่วนบุคคล

สำหรับไทยที่ยังอยู่ระหว่างร่างกรอบกำกับ AI ของตัวเอง กรณีนี้เป็นแม่แบบที่ศึกษาได้ดี โดยเฉพาะแนวทาง “ติดป้าย deepfake และข้อความ AI เรื่องสาธารณะ” ซึ่งตรงกับความกังวลเรื่องข่าวปลอมและการบิดเบือนข้อมูลช่วงเลือกตั้งที่ภูมิภาคนี้เผชิญ คำถามที่ท้าทายกว่าคือเรื่อง “การบังคับใช้จริง” — การออกกฎให้ติดป้ายเป็นเรื่องหนึ่ง แต่การตรวจจับเนื้อหาที่ “จงใจไม่ติดป้าย” ยังเป็นปัญหาทางเทคนิคที่แม้แต่ EU เองก็ยังไม่มีคำตอบสมบูรณ์

แหล่งข่าว:

• Commission publishes Code of Practice on marking and labelling AI-generated content — European Commission
• Code of Practice on marking and labelling of AI-generated content (policy page) — European Commission