IBM ปล่อย Granite 4.1 ตระกูลโมเดลเล็ก Apache 2.0 — รุ่น 8B แซงรุ่น MoE 32B เดิม รันบน llama.cpp ได้
IBM ปล่อย Granite 4.1 ตระกูลโมเดล foundation รุ่นใหม่ที่เน้นโจทย์องค์กรเป็นหลัก จุดเด่นไม่ใช่การไล่ขนาดให้ใหญ่ แต่คือ “เล็กแต่คุ้ม” — โมเดลภาษามาในขนาด 3B, 8B และ 30B (ทั้งแบบ base และ instruct) ทั้งหมดปล่อยภายใต้ Apache 2.0 ใช้เชิงพาณิชย์ได้อิสระ พร้อมโมเดลเสริมทั้งด้านเสียง วิชัน embedding และโมเดลความปลอดภัย Guardian
รุ่น 8B แซงรุ่น MoE 32B เดิม
ไฮไลต์ที่น่าสนใจที่สุดคือ IBM ระบุว่า Granite 4.1 8B instruct ทำคะแนนเทียบเท่าหรือเหนือกว่า Granite 4.0 32B แบบ MoE ของรุ่นก่อน “ด้วยสถาปัตยกรรมที่เรียบง่ายกว่า — และจึงยืดหยุ่นกว่า” นี่คือตัวอย่างชัดของเทรนด์ที่โมเดลเล็กรุ่นใหม่ไล่แซงโมเดลใหญ่รุ่นเก่า ซึ่งสำคัญมากในเชิงต้นทุน เพราะ 8B รันได้บนฮาร์ดแวร์ที่ถูกและเข้าถึงง่ายกว่า 32B มาก
โมเดลฝึกบนข้อมูลราว 15 ล้านล้านโทเคน เน้นการทำตามคำสั่งและการเรียกใช้เครื่องมือ (tool-calling) ที่จำเป็นต่องาน agentic ฝั่งโมเดลเสียง Granite Speech 4.1 2B ทำ word-error rate ที่ 5.33% ติดอันดับต้น ๆ บน OpenASR Leaderboard
ออกแบบมาเพื่อรันจริงในองค์กร
Granite 4.1 ถูกปรับให้รันได้บน llama.cpp, vLLM และ SGLang ชัดเจนว่าเล็งการดีพลอยโลคอล เอกสารทางการของ IBM ระบุว่าขยายบริบทได้สูงสุดถึง 512K โทเคน (ค่าจริงต่างกันตามขนาดรุ่น — ควรตรวจสเปกของรุ่นที่จะใช้) เหมาะกับองค์กรที่ต้องการโมเดลที่คาดเดาต้นทุนได้และเก็บข้อมูลไว้ในระบบตัวเอง
มุมมอง AI Curator
Granite 4.1 คือโมเดลที่ “ตรงจริต” องค์กรไทยมากกว่าโมเดลยักษ์ที่เป็นข่าว เพราะโจทย์จริงขององค์กรส่วนใหญ่ไม่ใช่ “ฉลาดที่สุดในโลก” แต่คือ “คาดเดาได้ ต้นทุนคุมได้ ข้อมูลไม่รั่ว และรันบนฮาร์ดแวร์ที่มีอยู่” การที่ IBM ทำให้ 8B แซง 32B เดิมได้ แปลว่าธนาคาร โรงพยาบาล หรือหน่วยงานไทยที่อ่อนไหวเรื่องข้อมูลสามารถรันโมเดลที่เก่งพอบนเซิร์ฟเวอร์ของตัวเองโดยไม่ต้องส่งข้อมูลออกนอก ตอบโจทย์ PDPA และความมั่นคงของข้อมูลโดยตรง
จุดที่ IBM ได้เปรียบคือชื่อเสียงด้าน enterprise และ Apache 2.0 ที่สะอาด ไม่มีเงื่อนไขซับซ้อนแบบบางค่าย ทีมไทยที่มองหาโมเดลเล็กไป fine-tune บนข้อมูลภาษาไทย/โดเมนเฉพาะ ควรเอา Granite 4.1 8B เข้าไปอยู่ในลิสต์ทดสอบเทียบกับ Qwen และ Gemma ด้วย
แหล่งข่าว:
อ่านเพิ่มในหมวด โมเดลใหม่
Google เปิดตัว Gemini 4 Carbon ขึ้นอันดับ 1 Artificial Analysis v5 ด้วยคะแนน 59 แต่ยังให้ใช้แค่นักป้องกันไซเบอร์กลุ่มเล็ก
Gemini 4 Carbon เปิดตัว 28 ต.ค. แซง Claude Opus 5.5 บน Intelligence Index v5 แค่ 1 คะแนน และตามหลังเพียง 3 คะแนนในดัชนี coding agent ราคาเปิดตัว $2/$10 แต่นักพัฒนาทั่วไปยังเรียกใช้ไม่ได้ ระหว่างที่ Google ค่อย ๆ เปิดผ่านโปรแกรม Fairwind
Microsoft ปล่อย Mage-VL-Cowork โมเดล 4B คุมเดสก์ท็อปและเทอร์มินัลในตัวเดียว ได้ 66% บน OSWorld-Verified สัญญาอนุญาต Apache-2.0
Mage-VL-Cowork ขนาด 4B ของ Microsoft เลือกเองว่าจะคลิกหน้าจอหรือสั่ง bash ทำคะแนน OSWorld-Verified 66.0% ใกล้ค่าอ้างอิงมนุษย์ 72.4% ในตารางเดียวกัน แต่คำว่าดีที่สุดในขนาด 4B มีคู่เทียบบนตารางนี้แค่รุ่นเดียว
Mistral ปล่อยน้ำหนัก Large 4 จริงแล้ว — 1T ราคาลดเกือบครึ่ง แต่บน AA ได้ 26 และสัญญาอนุญาตห้ามขายเป็น API ถ้าไม่มีใบอนุญาตแยก
Mistral ปล่อยน้ำหนัก Large 4 (Le Chonk) เมื่อ 29 ต.ค. เป็นรุ่นที่ฝึก RL ต่ออีกสามสัปดาห์หลัง preview ขนาด 1T ใช้พื้นที่ราว 1.06TB ราคา API ลดเหลือ $0.70/$2.10 Mistral นำ open-weight ด้าน coding แต่คะแนนรวม AA 26 ตามหลังโมเดลจีน และสัญญาอนุญาตกันธุรกิจ Model-as-a-Service