Anthropic กล่าวหา Alibaba ทำ "distillation" ครั้งใหญ่ที่สุด — ดูดคำตอบ Claude เกือบ 29 ล้านครั้งผ่าน 25,000 บัญชีปลอม ไปฝึก Qwen

เมื่อ 24 มิถุนายน 2026 Anthropic ออกมากล่าวหาอย่างเป็นทางการ — ผ่านจดหมายถึงวุฒิสมาชิกสหรัฐฯ และทำเนียบขาว — ว่ากลุ่มผู้ดำเนินการที่เชื่อมโยงกับ Alibaba ได้ทำ adversarial distillation ต่อ Claude ในระดับที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่บริษัทเคยตรวจพบ โดยใช้บัญชีปลอมเกือบ 25,000 บัญชี ดูดบทสนทนาจาก Claude ไปเกือบ 29 ล้านครั้ง ในช่วงเดือนเมษายนถึงมิถุนายน 2026 เพื่อนำไปฝึกโมเดลตระกูล Qwen

ตัวเลขนี้มากกว่าแคมเปญก่อนหน้าที่ Anthropic เคยกล่าวถึง (สตาร์ตอัปจีนสามรายรวมกันประมาณ 16 ล้านครั้ง) เกือบเท่าตัว และเป้าหมายไม่ใช่ความสามารถทั่วไป แต่เป็น “ทักษะที่มีมูลค่าทางการค้าสูงที่สุด” ของ Claude — งานวิศวกรรมซอฟต์แวร์และการให้เหตุผลแบบเอเจนต์ (agentic reasoning) ซึ่งเป็นจุดที่ Claude นำหน้าตลาดพอดี

Distillation คืออะไร และทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ

Distillation ในบริบทนี้คือการใช้โมเดลที่เก่งกว่า (เช่น Claude) เป็น “ครู” — ป้อนคำถามจำนวนมหาศาลแล้วเก็บคำตอบของมันไว้เป็นข้อมูลฝึกโมเดลของตัวเอง เทคนิคนี้ทำให้ผู้ตามสามารถ ลอกความสามารถระดับ frontier ได้ในต้นทุนเพียงเศษเสี้ยว ของการฝึกเองตั้งแต่ต้น โดยไม่ต้องลงทุนวิจัยและคอมพิวต์มหาศาล

Anthropic ระบุประเด็นที่น่ากังวลเป็นพิเศษว่า โมเดลที่สร้างด้วยวิธีนี้ “มักขาด safety guardrails” เพราะลอกมาเฉพาะความสามารถ ไม่ได้ลอกกลไกความปลอดภัยที่อยู่เบื้องหลัง การดูดผ่านบัญชีปลอม 25,000 บัญชียังเป็นการเลี่ยงเงื่อนไขการใช้งาน (ToS) ที่ห้าม distillation อย่างชัดเจน ทำให้เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ประเด็นเทคนิค แต่เป็นการละเมิดข้อตกลงการใช้งานในระดับอุตสาหกรรม

Anthropic ขออะไรจากรัฐบาล

ในจดหมาย Anthropic เรียกร้องให้ฝ่ายบริหารชุดทรัมป์ดำเนินการสามอย่าง:

1. ชี้แจงแนวทาง antitrust ให้แล็บสหรัฐฯ สามารถ แลกเปลี่ยนข้อมูลเรื่อง distillation ระหว่างกันได้ โดยไม่เสี่ยงผิดกฎหมายแข่งขันทางการค้า
2. สนับสนุนมาตรการ export controls ต่อชิป AI ขั้นสูงต่อไป
3. กำหนดบทลงโทษ ต่อบริษัทที่ใช้เทคนิค distillation แบบละเมิดข้อตกลง

ฝั่ง Alibaba ไม่ให้ความเห็น ต่อข้อกล่าวหานี้ (และกำลังต่อสู้แยกอีกเรื่อง คือการถูกขึ้นบัญชีดำบริษัทที่เชื่อมโยงกองทัพจีนของกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ซึ่งบริษัทเรียกว่า “ไร้เหตุผล”) ข้อกล่าวหานี้ยังเป็นการนำเสนอฝ่ายเดียวจาก Anthropic ที่ยืนยันด้วยการวิเคราะห์บัญชีภายในของบริษัทเอง ยังไม่มีการพิสูจน์โดยหน่วยงานอิสระ

มุมมอง AI Curator

เรื่องนี้เปิดแผลกลางของสมการ “โอเพนเวตจีน” ที่นักพัฒนาทั่วโลกรวมถึงไทยพึ่งพา Qwen, DeepSeek และ GLM กลายเป็นตัวเลือกยอดนิยมเพราะ “เก่ง ฟรี และรันเองได้” แต่คำถามที่ Anthropic จงใจยกขึ้นมาคือ ความเก่งนั้น มาจากการ distill โมเดลปิดของฝั่งตะวันตกมากแค่ไหน ถ้าข้อกล่าวหาเป็นจริง ส่วนหนึ่งของความสามารถสาย coding/agent ใน Qwen ก็คือเงาสะท้อนของ Claude นั่นเอง — ซึ่งเปลี่ยนวิธีที่เราควรมองคำว่า “โมเดลจีนตามทันแล้ว”

แต่ต้องอ่านอย่างมีวิจารณญาณ: นี่คือ Anthropic — คู่แข่งโดยตรงของโมเดลจีน — เป็นผู้กล่าวหา ในจังหวะที่กำลังล็อบบี้เรื่อง export controls และ antitrust พอดี การกรอบเรื่องว่า “โมเดลเปิดจีน = ลอกมาและไม่ปลอดภัย” มีผลทางธุรกิจและนโยบายมหาศาลต่อตัว Anthropic เอง เราจึงควรแยกระหว่าง ข้อเท็จจริงเชิงเทคนิค (มีการดูดข้อมูลผ่านบัญชีปลอมจริงไหม ตัวเลข 29 ล้านมาจากไหน) กับ กรอบเล่าเรื่องเชิงนโยบาย ที่ติดมาด้วย

สำหรับนักพัฒนาไทย/SEA ความหมายเชิงปฏิบัติมีสองชั้น ชั้นแรก: ถ้าแล็บปิดเริ่มไล่ปิดช่องทาง distillation อย่างจริงจัง (จับบัญชีปลอม จำกัด rate, บังคับ KYC) ต้นทุนและความยุ่งยากในการเข้าถึง API ระดับ frontier อาจสูงขึ้นสำหรับทุกคน รวมถึงผู้ใช้สุจริต ชั้นที่สอง: เรื่องนี้จะถูกใช้เป็นเชื้อเพลิงผลักดันการแบ่งโลก AI เป็นสองค่าย (สหรัฐฯ ปิด vs จีนเปิด) ให้ชัดขึ้น ซึ่งภูมิภาคที่อยู่ตรงกลางอย่างอาเซียน — ที่ใช้ทั้ง Claude/GPT และ Qwen/DeepSeek ปนกัน — จะต้องคิดเรื่อง “ความเป็นกลางทางเทคโนโลยี” และความเสี่ยงด้าน supply ของโมเดลอย่างจริงจังมากขึ้น ไม่ใช่แค่เลือกตัวที่ benchmark สูงสุด

แหล่งข่าว:

• Anthropic accuses Alibaba of distillation campaign against Claude — The Next Web (24 มิ.ย. 2026)
• Anthropic — News
• Qwen — Alibaba (Hugging Face)